|
ÖNSÖZ
Yurdumuz Türkiye’de bu güne kadar azınlık
okullarıyla ilgili bazı araştırmalar
yapılmakla beraber, azınlık okullarının Türk
eğitim sistemindeki yerini, etkilerini konu
alan kapsamlı çalışmaya pek
rastlanamamıştır. Özellikle Rum Okullarını
ve onun Cumhuriyet dönemindeki çizgilerini
işleyen ve ayrıca bu okulları talimatnâme ve
müfredat programları yönleriyle de ele alan
araştırmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz.
Araştırmaya konu olan Türkiye’deki Rum
Okullarını kapsamına alan bu çalışmaya, 1996
yılında başlanılmış, daha sonraki yıllarda
da buna devam edilmiş ve bazı yeni kaynak ve
bilgilerle geliştirilmiştir. Genel
çizgileriyle kendine has yönleri ve Türk
eğitim görüş ve düşüncesine katkıları
olacağı düşünülmektedir. Bu araştırma 2002
yılında yayınlanan İstanbul Rum Okulları
adlı çalışmanın devamı ve daha geniş olarak
ele alınmışıdır.
Konu ile ilgili ilk kaynaklara ulaşılmaya
çalışılmış, değerlendirme ve yorumlarda
tarafsızlığa özen gösterilmiştir.
Bu araştırma, Türkiye’deki Rum Okulları ile
ilgili birçok konuyu gözler önüne
sermektedir. Osmanlı döneminde başlayan,
Cumhuriyet Türkiye’sine ulaşan bu okulların
etkinlikleri, kuruluş amaçları, yönetim
yapıları, öğretim kadrosu ve ders öğretim
programları, yurt içi ve yurtdışı
bağlantıları ele alınarak günümüzdeki
durumları aydınlığa çıkarılmaya
çalışılmıştır. Araştırma kısaca, eğitim
öğretim politikamızın daha iyi
belirlenmesinde katkıda bulunabilir.
Tüm çabalarımıza ve yukarıda özetlemeye
çalıştığımız katkılarına rağmen,
araştırmamızın kusursuz olduğu söylenemez.
Bu araştırmada yardımlarını gördüğüm T.C.
Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi müdürü İsa
Özkul’a, memurlardan Hilmi Bey, Kadir Aytar,
Mustafa Tatlısu, Atilla Bey ile sözleşmeli
personel Tahir Sezer’e, Tâlim ve Terbiye
Kurulu Başkanı Ramazan Çetindağlı ve başkan
yardımcısı Vali Kılıç’a, arşiv şefi Osman
Yoldaş, Şef Yılmaz Özmen ve Cehdi Diler’e ve
yardımlarını esirgemeyen MEB’lığı Özel
Öğretim Kurumları Genel Müdürü Hüseyin
Kazburoğlu’na, daire başkanı Mustafa
Çandır’a, İstanbul T.C. Başbakanlık Osmanlı
Arşivi memurlarından Ömer ve Fuat Recep’e,
beni bu araştırmaya özendiren rahmetli
hocam, değerli insan Prof. Dr. Nejat
Göyünç’e, doktora yeterlik sınavımın ve
doçentlik jüri üyelerinden ve konu ile
ilgili düşüncelerinden yararlandığım Ankara
Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr.
Yahya Akyüz’e, bu araştırmada gereken
rehberlik ve yardımı esirgemeyen, kaynak
toplama ve arşiv belgelerini elde etmede ve
yetkililerle yapılan görüşmelerde bana her
zaman destek olan, doçentlik sınavımın
jüri üyelerinden Afyon Kocatepe Üniversitesi
Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Mustafa
Ergün’e, Abant İzzet Baysal Üniversitesi
öğretim üyesi ve rektör yardımcılarından
Prof. Dr. Ali Güler’e teşekkür borçluyum.
Ayrıca, eserin yazılmasında gerek
katkılarıyla ve gerekse katlanma güçleriyle
yardımcı olan eşim Perihan, oğullarım Kağan
ve Orhun Büyükkarcı’ya gönül borcumu ifade
etmek isterim.
Kitabın dizgi, dizayn ve baskısında gerekli
her türlü çabayı gösteren Ali Ünlü ve diğer
değerli elemanlarına teşekkür ederim.
Bu araştırma, genel okuyucudan daha çok,
başta Üniversiteler olmak üzere DPT ve Millî
Eğitim vb. kurumlar için bir başvuru kitabı
olarak düşünülmüş ve yazılmıştır.
Prof.
Dr. Süleyman Büyükkarcı
Selçuk Üniversitesi Öğretim Üyesi
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ...........................................................................................................................................
vii
KISALTMALAR..............................................................................................................................
ix
İÇİNDEKİLER..................................................................................................................................
xi
GİRİŞ................................................................................................................................................
1
I. BÖLÜM
TÜRK-YUNAN İLİŞKİLERİ
1. 1453-1830
DÖNEMİ.................................................................................................................
5
2. 1830-1947
DÖNEMİ.................................................................................................................
6
3. 1947-1960
DÖNEMİ.................................................................................................................
9
4. 1963-1974
DÖNEMİ...............................................................................................................
12
5. 1974-2003
DÖNEMİ...............................................................................................................
14
5.1. Karasuları
Sorunu.......................................................................................................
18
5.2. Kıta Sahanlığı
Sorunu.................................................................................................
19
5.3. Hava
Sahası.................................................................................................................
19
5.4. Fır
Hattı..........................................................................................................................
19
II. BÖLÜM
TÜRK EĞİTİM TARİHİNDE ÖZEL ÖĞRETİM KURUMLARI
1. TÜRK
OKULLARI....................................................................................................................
23
2. YABANCI
OKULLARI..............................................................................................................
23
3. AZINLIK
OKULLARI................................................................................................................
24
3.1. Azınlık ve Yabancı Okullarla İlgili
Yasal
Düzenlemeler.........................................
25
3.1.1. Tanzimat Dönemi
(1839-1876)........................................................................
25
3.1.2. Mutlakiyet Dönemi
(1878-1908).......................................................................
29
3.1.3. Meşrutiyet Dönemi
(1908-1918)......................................................................
30
3.1.4. Kurtuluş Savaşı Dönemi
(1919-1922)............................................................
35
3.1.5. Cumhuriyet Dönemi
(1923-).............................................................................
37
III. BÖLÜM
GENEL OLARAK RUMLAR
1. RUM
SÖZCÜĞÜ.....................................................................................................................
49
2. FENER RUM ORTODOKS
PATRİKHÂNESİ......................................................................
53
|