ÖNSÖZ
Yurdumuz Türkiye’de son yıllarda yabancı
okulları konu alan bazı araştırmalar
yapılmıştır. Bu araştırmalar yabancı
okulları daha çok genel olarak anlatan
çalışmalardır. Bir kurumu veya onunla
ilişkili birkaç kurumu geniş kapsamlı olarak
tanıtan yapıtlara pek rastlanamamıştır.
Araştırmaya konu olan Türkiye’deki Amerikan
okulları ile ilgili çalışmalara 1993 yılında
başlanılmıştı, daha sonra bazı yeni belge ve
bilgilerle zenginleştirildi. Türk eğitim
anlayışına katkıları şunlardır:
1. Okul mezun ettiği öğrencilerin Türk
eğitimine etkileri yönünden incelenecektir.
2. Öğrencilerinin başarısı okulun da
başarısı demek olacağı için, hâlâ
faaliyetlerini sürdüren okullardaki
öğrencilerin sosyal, kültürel, sportif vb.
konularda kazandıkları başarı ve ödüllerle
ilgili istatistiki bilgilere yer
verilmiştir.
3. Mezunların meslekî ve toplumsal statüleri
ile yükseköğrenim görüp görmedikleri,
ekonomik durumları öğrenilmeye
çalışılmıştır.
4. Okulun başta öğretim elemanları olmak
üzere, ders araç ve gereçlerini nasıl ve
nereden sağladıkları araştırılmıştır.
5. Türkiye’deki Amerikan okulları ile ilgili
mevcut bütün bilgiler ortaya konulmaya
çalışılırken Osmanlı Devleti dönemindeki
diğer Amerikan okulları hakkında da bilgiler
aktarılmıştır. Hatta konumuz dolayısıyla
Türkiye’de faaliyet gösteren özel Türk ve
yabancı okullardan da söz edilmiştir.
6. Haftalık ders dağıtım ve müfredat
programarı üzerinde ayrıca durulmuştur.
7. Türkiye’deki Amerikan okulları “American
Board of Commisioners for Foreign Missions =
Amerikan Dış Okullar İdare Komisyonu”, “Near
East Mission of the United Church For Word
Ministeries”, “Mütevelli Heyetler” veya “ABD
vb.” tarafından finanse edildiği için,
Türkiye-ABD ilişkileri de genel olarak ele
alınmıştır. Bu ilişkilerin bugünkü boyutu
anlaşılmaya çalışılmıştır.
8. ABD okulları gibi diğer yabancı okulların
da bağlı bulunduğu yasalar, yönetmelikler
vb. sergilenmeye çalışılmış ve özellikle
Atatürk döneminde bu okullara verilmek
istenen düzenlemelerle ilgili olarak Talim
ve Terbiye Dairesi Başkanlığı’nın aldığı
kararlar ve Maârif Vekâleti’nin uygulamaları
yakından izlediği vurgulanmıştır.
9. Konu ile ilgili kaynaklara ulaşılmaya
çalışılmış, değerlendirme ve yorumlarda
tarafsızlığa özel bir önem verilmiştir.
Bu araştırmada, Osmanlı Devleti ve özellikle
Türkiye’de faaliyet gösteren Amerikan
okulları ile ilgili birçok konu
aydınlatılmaya çalışılmaktadır. Bu okulların
Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan çizgideki
faaliyetleri, kuruluş amaçları, yönetim
yapıları, öğretim kadrosu, ders öğretim
programları, yönetmelikleri, yurtiçi ve
yurtdışı bağlantıları, mezunlarının
toplumsal konumları ve eğitim öğretime
katkıları vb. ele alınarak günümüzdeki
durumu belirlenmeye çalışılmıştır.
Çalışmanın genel okuyucuya dönük bir çalışma
olmayıp, esas itibarıyla başta Üniversiteler
olmak üzere M.E.B. ve D.P.T. için kaynak
niteliğinde olduğu düşünüldüğünden tarihsel
malzemelerin kronolojik veriliş sistemini de
fazla zorlamadan bunların birbiri ardı sıra
verilmesi yolu bilerek seçilmiştir. Böylece
yeni araştırıcılar bütün malzemeleri bir
arada görerek Türk ve Amerikan okullarının
değişik açılardan karşılaştırmalı bir analiz
ve değerlendirmesini yapabilmelerine imkân
verilmiş olmaktadır. Yine aynı nedenle bazı
İngilizce sözcük v.b. İngilizce aslı ile
verilmiştir. Araştırma kısaca, Türk eğitim
ve öğretim politikasının daha net olarak
belirlenmesine bir katkı yapabilir.
Yukarıda kısaca verilmeye çalışılan
katkılarına rağmen araştırmanın kusursuz
olduğu söylenemez.
Araştırmada yardımda bulunan T.C.
Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürü
İsa ÖZKUL’a, Cumhuriyet Arşiv memurları
Hilmi Bey, Kadir Aytar, Mustafa Tatlısu,
Atilla Bey ve Tahir Sezer’e, Başbakanlık
Osmanlı Arşivleri Daire Başkanlığı memuru
Fuat Recep’e, Özel Öğretim Kurumları Genel
Müdürü Hüseyin Kanburoğlu ve müdür
yardımcısı Murat Kıraç’a, Daire Başkanı
Mustafa Çandır’a, Talim ve Terbiye Dairesi
Başkanı Ramazan Çetin Dağlı ve Başkan
Yardımcısı Veli Kılıç’a ve Şef Yılmaz
Özmen’e, Cehdi Diler’e ve beni bu araştırma
için yüreklendiren hocam Prof. Dr. Nejat
Göyünç, Prof. Dr. Yahya Akyüz, Prof. Dr.
Mustafa Ergün ile Bolu İzzet Baysal
Üniversitesi Rektör yardımcılarından Prof.
Dr. Ali Güler’e, Selçuk Üniversitesi Eğitim
Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem
Memiş, Prof. Dr. M. Celaleddin Muşta, Prof.
Dr. Nuri Köstüklü’ye, yardımlarını
esirgemeyen O. Dülger ve Dr. Mustafa Özgen’e
teşekkür borçluyum.
Ayrıca araştırmanın bütün aşamalarında
benden yardımlarını esirgemeyen eşim Perihan
ile oğlum Kağan ve Orhun Büyükkarcı’ya gönül
borcumu ifade ediyorum.
Araştırmanın, tüm okuyuculara yararlı
olmasını diliyorum.
Prof. Dr. Süleyman BÜYÜKKARCI
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ.............................................................................................................................................
v
KISALTMALAR..............................................................................................................................
vii
İÇİNDEKİLER................................................................................................................................
ix
GİRİŞ...............................................................................................................................................
1
I. BÖLÜM
GENEL ÇİZGİLERİYLE TÜRK-AMERİKAN İLİŞKİLERİ
A. AMERİKAN YARDIMI
SORUNU..............................................................................................
7
B. ERMENİ
SORUNU...................................................................................................................
8
C. SEİA
TARTIŞMASI.....................................................................................................................
9
II. BÖLÜM
AMERİKAN OKULLARI (TARİHÇE, YÖNETMELİK,
HAFTALIK DERS
DAĞITIM VE MÜFREDAT PROGRAMLARI)
A. HARPUT AMERİKAN
KOLEJİ
(American Euphrates
College)............................................................................................
13
B.
İSTANBUL
ROBERT KOLEJİ
(Robert College in
Istanbul).................................................................................................
19
C.
İSTANBUL
AMERİKAN
KIZ KOLEJİ
(American College for Girls in
Arnavutkoy)......................................................................
204
Ç. GEDİKPAŞA
AMERİKAN
OKULU
(American School in
Gedikpaşa).....................................................................................
207
D. ADANA AMERİKAN
KIZ OKULU
(American School for Girls in
Adana)...............................................................................
207
E. MERZİFON
AMERİKAN
KIZ KOLEJİ
(American Anatolian College
Merzifon)............................................................................
208
F. TALAS AMERİKAN
OKULU
(American School in
Talas-Kayseri).................................................................................
215
G. BURSA AMERİKAN
KOLEJİ
(American College in
Bursa)..............................................................................................
216
H. AMERİ | 
